به گزارش خبرنگار مهر به نقل از موسسه «بلومبرگ انایاف» (BloombergNEF)، تازهترین بررسیهای این موسسه نشان میدهد همزمان با شتابگیری گذار انرژی در جهان و توسعه فناوریهایی مانند هوش مصنوعی، تقاضا برای فلزات حیاتی با سرعتی فراتر از توان زنجیره تأمین در حال افزایش است. در این میان، بازار جهانی مس در آستانه ورود به دورهای از «کسری ساختاری» قرار دارد و در صورت نبود سرمایهگذاریهای جدید، این کمبود میتواند تا سال ۲۰۵۰ به رقم بیسابقه ۱۹ میلیون تن برسد.
بر پایه گزارش «چشمانداز فلزات گذار انرژی» بلومبرگانایاف، مس در میان فلزات پایه بیشترین فشار را در دهههای آینده تجربه خواهد کرد. دادههای ارائهشده از تراز بازار جهانی مس نیز از عمیقتر شدن شکاف میان عرضه و تقاضا در افق کوتاهمدت و بلندمدت حکایت دارد.
شکاف رو به افزایش عرضه و تقاضا
بررسیهای بلومبرگانایاف نشان میدهد تقاضای جهانی مس از حدود ۲۶ تا ۲۷ میلیون تن در سال ۲۰۲۵، با روندی پرشتاب تا سال ۲۰۵۰ افزایش مییابد و از مرز ۴۰ میلیون تن عبور میکند.
در مقابل، مجموع عرضه اولیه معدنی و عرضه ثانویه (بازیافت و قراضه) نهایتاً تا اوایل دهه ۲۰۳۰ میلادی رشد محدودی خواهد داشت و در بهترین حالت به حوالی ۳۰ میلیون تن میرسد. اما پس از آن و از میانه دهه ۲۰۳۰ به بعد، به دلیل افت عیار معادن موجود و پایان عمر مفید بخشی از ظرفیتهای فعلی، عرضه اولیه روندی کاهشی پیدا میکند. بر همین اساس، حتی با ثابت ماندن یا رشد نسبی سهم بازیافت، مجموع ظرفیت عرضه جهانی مس تا سال ۲۰۵۰ به دشواری به محدوده ۲۵ میلیون تن خواهد رسید؛ موضوعی که به معنای کسری ساختاری نزدیک به ۱۹ میلیون تن است.
محرکهای اصلی تقاضا؛ از انرژیهای پاک تا دیتاسنترهای هوش مصنوعی
بلومبرگانایاف توسعه زیرساختهای گذار انرژی مانند شبکههای انتقال و توزیع برق، توربینهای بادی و پنلهای خورشیدی را از عوامل بنیادی رشد تقاضای مس میداند. همچنین برقیسازی حملونقل و افزایش تولید خودروهای برقی که مصرف مس بالاتری نسبت به خودروهای درونسوز دارند، به عنوان یکی از پیشرانهای کلیدی معرفی شده است.
در عین حال، گزارشهای اخیر به ظهور یک عامل جدید در سمت تقاضا اشاره دارند: گسترش زیرساختهای هوش مصنوعی و ابررایانهها. با رشد ظرفیت دیتاسنترها در جهان و نیاز بالای این مراکز به تجهیزات الکتریکی، اتصالات و سامانههای خنکسازی، مس به دلیل رسانایی بالا، دفع حرارت مناسب، دوام و صرفه اقتصادی، همچنان یک ماده «کمجایگزین» تلقی میشود و میتواند تقاضای تازه و قابلتوجهی به بازار تحمیل کند.
هشدار درباره نیاز به سرمایهگذاریهای بزرگ معدنی
بلومبرگانایاف با اشاره به کاهش محسوس متوسط عیار سنگ مس در دهههای گذشته، تأکید میکند عبور از بحران عرضه تنها با سرمایهگذاریهای سنگین در اکتشاف ذخایر جدید، ارتقای فناوریهای استخراج، افزایش بهرهوری فرآوری کانسنگهای کمعیار و توسعه ظرفیتهای بازیافت در چارچوب اقتصاد چرخشی امکانپذیر خواهد بود. این موسسه پیشتر برآورد کرده بود برای تأمین فلزات حیاتی در مسیر تحقق اهداف کربنصفر تا سال ۲۰۵۰، حدود ۲.۱ تریلیون دلار سرمایهگذاری جدید در بخش معدن مورد نیاز است.
در مجموع، این دورنما نشان میدهد دولتها و سیاستگذاران صنعتی زمان محدودی برای جبران عقبماندگی زنجیره تأمین دارند و در صورت تعلل در تأمین مالی پروژههای بالادستی، بازار جهانی ممکن است با جهشهای کمسابقه قیمتی در مس و حتی کند شدن روند توسعه فناوریهای نوین روبهرو شود.
